İvmeölçer Çeşitleri ve Seçim Rehberi

İvmeölçer; bir cismin belirli bir eksende maruz kaldığı ivmeyi ölçen titreşim sensörüdür. Piezoelektrik (PE), IEPE veya MEMS teknolojisine dayanan bu sensörler; köprü ve yapı dinamiğinden makine durumu izlemeye, deprem erken uyarı sistemlerinden araç çarpışma testine, kalibrasyondan sualtı yapı izlemeye kadar son derece geniş bir uygulama yelpazesinde kullanılır.

Doğru ivmeölçer seçimi hem ölçüm doğruluğunu hem de uzun vadeli sistem güvenilirliğini doğrudan etkiler. Yanlış bir seçim; gürültü tabanının üzerinde kalan sinyaller, ölçüm aralığı aşımları veya ortam koşullarından kaynaklanan erken sensör arızaları anlamına gelir. Bu rehber; altı temel teknik kriteri açıklayan ve YMC Serisi'nin 9 ivmeölçer kategorisini uygulamayla eşleştiren bir seçim kılavuzudur.

Hızlı Seçim: Uygulamanıza Göre İvmeölçer Kategorisi

Kategoriyi belirlediyseniz doğrudan ilgili ürün sayfasına geçebilirsiniz. Sensör tipini ve kriterleri daha ayrıntılı anlamak istiyorsanız aşağıya devam edin.

İvmeölçer Seçiminde Belirleyici Teknik Kriterler

Sensör seçimi, ölçüm zincirinin en erken ve en belirleyici adımıdır. Aşağıdaki altı kriter; ihtiyacınıza uygun ivmeölçer tipini daraltmak için kullanılan temel çerçeveyi oluşturur.

Frekans Aralığı

İvmeölçerin kullanılabilir frekans aralığı; düşük kesim frekansı ile yüksek kesim frekansı (tipik olarak rezonans frekansının %20–30'u) arasında kalan banttır. Ölçülmesi hedeflenen sinyalin frekans içeriği bu bandın içinde kalmak zorundadır; aksi hâlde sensör ya sinyali bastırır ya da rezonans kaynaklı çarpıtma üretir.

Uygulama kategorisine göre tipik frekans gereksinimleri şöyledir: sismik ve yapısal uygulamalar 0,1–100 Hz; genel titreşim testleri 10 Hz–10 kHz; şok ve darbe testleri 1 Hz–10 kHz; makine durumu izleme 10 Hz–10 kHz. MEMS ivmeölçerler 0 Hz'e (DC) kadar yanıt verir; bu, piezoelektrik sensörlerin sahip olmadığı kritik bir özelliktir ve eğim ölçümü ile statik ivme uygulamalarını mümkün kılar. Şok testlerinde ise milisaniyenin altındaki darbe sürelerini doğru çözümlemek için 40 kHz rezonans frekansına sahip yüksek rijitlikli sensörler gerekir.

Hassasiyet ve Çözünürlük

Hassasiyet, birim ivme başına üretilen elektriksel çıkışı (pC/g veya mV/g) ifade eder. Çözünürlük ise sensörün ayırt edebildiği en küçük ivme değeridir ve gürültü tabanıyla doğrudan ilişkilidir. İki parametre arasında kaçınılmaz bir fiziksel denge vardır: yüksek hassasiyet, daha büyük sensing kristali gerektirir; daha büyük kristal daha fazla sismik kütle demektir ve artan kütle rezonans frekansını düşürüp kullanılabilir frekans bandını daraltır. Tek bir sensörle hem en yüksek hassasiyet hem de en geniş frekans bandı elde etmek mümkün değildir.

Köprü ve yapı dinamiği 0,005 mg rms çözünürlük gerektirebilirken makine durumu izleme için 0,1–0,5 mg rms yeterlidir. Şok testinde ise hassasiyet değil ölçüm aralığı (g) belirleyici parametredir.

Ölçüm Aralığı (g)

Beklenen tepe ivme değerinin en az %20 üzerinde bir ölçüm aralığı seçilmesi önerilir. Bu yaklaşım; ani tepe değerlerinde sensörün doğrusal olmayan bölgeye girmesini ve olası mekanik hasarı önler. Yüksek belirsizlik koşullarında geniş aralıklı modelden başlayıp daraltmak güvenli bir yaklaşımdır.

Sismik izleme için 1 g'ın altı; yapısal titreşim testi için ±1–±50 g; makine titreşimi için ±10–±500 g; şok ve darbe testi için ±1.000–±100.000 g ölçüm aralıkları tipik gereksinimlerdir.

Çalışma Sıcaklığı

Standart IEPE ivmeölçerlerin çalışma sıcaklığı üst sınırı +121 °C'dir; silikon tabanlı entegre devre bu sınırın üzerinde çalışmaz ve çıkış anlamsız hâle gelir. Bu sınırın ötesindeki ortamlarda yalnızca PE (yük çıkışlı) sensörler kullanılabilir; yük amplifikatörü sıcak bölge dışında konumlandırılır. Seramik/shear sensing elemanı +250 °C'ye kadar yeterli piezoelektrik aktivitesini korurken seramik/sıkıştırma yapılı sensörler +482 °C'ye kadar çalışabilir.

Gövde ve Montaj Gereksinimleri

Gövde malzemesi, conta tipi ve montaj yöntemi; sensörün ortam dayanıklılığını ve mekanik bağ kalitesini belirler. Paslanmaz çelik ile epoksi conta standart laboratuvar ve test ortamlarına yeterlidir. Endüstriyel, açık saha ve sualtı uygulamaları kaynak (welded) contanın uzun vadeli sızdırmazlığını gerektirir. Tuzlu su ve deniz ortamları için 316L paslanmaz çelik; +482 °C sıcaklık gereksinimleri için Inconel alaşımı gövde tercih edilir. Şok uygulamalarında titanyum gövde, düşük akustik empedansı nedeniyle yapı ile sensör arasındaki mekanik bağı güçlendirir.

Montaj yöntemi de frekans performansını etkiler: vida bağlantısı en yüksek mekanik bağ sertliğini ve dolayısıyla en geniş kullanılabilir frekans üst sınırını sunar. Yapıştırıcı montaj esneklik sağlar ancak frekans üst sınırını düşürebilir.

Çıkış Tipi: PE mi, IEPE mi?

Bu seçim; ölçüm zincirinin geri kalanını (kablo, amplifikatör, veri toplama cihazı) doğrudan etkiler ve genellikle mevcut altyapı tarafından belirlenir.

PE (yük çıkışlı) sensörler harici yük amplifikatörü gerektirir; ancak +121 °C üzeri sıcaklıklarda zorunlu seçimdir, kablo uzunluğundan bağımsız çalışır ve geniş sıcaklık aralığı (–54 / +150 °C ve üzeri) sunar. IEPE sensörler sabit akım kaynağıyla beslenerek düşük empedanslı gerilim çıkışı verir; uzun kablo mesafelerinde gürültü avantajı sağlar, daha basit kablo altyapısı gerektirir ve DAQ (veri toplama sistemi) girişlerine doğrudan bağlanabilir; ancak çalışma sıcaklığı +121 °C ile sınırlıdır. IEPE teknolojisi, piyasada ICP® adıyla da anılır (PCB Piezotronics tescilli markası); her iki terim de aynı çalışma prensibini tanımlar. Mevcut sisteminizin giriş tipi (yük amplifikatörü veya IEPE/ICP® sabit akım girişi) genellikle bu kararın ilk belirleyicisidir.

Çıkış Teknolojisi ve Eksen Yapısına Göre İvmeölçerler

Uygulama kategorilerine geçmeden önce iki temel sınıflandırma eksenini anlamak; hem doğru ürün ailesini daraltır hem de "IEPE ivmeölçer", "triaxial accelerometer" gibi teknoloji temelli aramaları karşılar.

PE (Piezoelektrik / Yük Çıkışlı) İvmeölçer

Sensing elemanı ivmeyle orantılı elektrik yükü (pC) üretir; harici yük amplifikatörü (charge amplifier) sinyali gerilime dönüştürür. Entegre elektronik içermediğinden +482 °C'ye kadar çalışabilir. Kablo kapasitansından etkilendiği için kısa veya düşük kapasitanslı kablo tercih edilir. YMC PE modelleri: 221A, 222A, 232A, 242A, 261A–266A, 271A, 272A, 273A.

IEPE (ICP®) İvmeölçer

Entegre devre, sensing elemanının yük çıkışını düşük empedanslı gerilim sinyaline (mV/g) dönüştürür; sabit akım kaynağıyla (2–10 mA) beslenir. ICP®, bu teknolojiyi tanımlayan yaygın eş anlamlı terimdir. Uzun kablo mesafelerinde düşük gürültü, basit kablo altyapısı ve DAQ sistemlerine doğrudan bağlantı avantajları sunar. Çalışma sıcaklığı üst sınırı +121 °C'dir. YMC IEPE modelleri: 121A, 122A, 143A, 151A, 161A–164A, 173A, 181A–183A.

MEMS (Kapasitif) İvmeölçer

Silisyum mikrofabrikasyon teknolojisiyle üretilen kapasitif algılama yapısı; 0 Hz'e (DC) kadar frekans yanıtı sağlar. Piezoelektrik yük sızıntısı mekanizması bu teknolojide geçerli değildir; statik ivme, eğim ve 1 Hz altı titreşim ölçümü mümkündür. YMC MEMS modelleri: 181A, 182A, 183A.

Eksen Yapısına Göre İvmeölçerler

Tek eksenli modeller belirlenen tek bir eksende ölçüm yapar; çok sayıda ölçüm noktasına dağıtılan ağlarda ekonomik seçenektir.

İki eksenli modeller X ve Y eksenini eş zamanlı ölçer. YMC MEMS 182A serisi bu yapıyı sunar; araç eğim izleme ve iki eksenli platform dengeleme uygulamalarında kullanılır.

Üç eksenli (triaxial) modeller tek kurulumda X, Y ve Z eksenini eş zamanlı ölçer. Modal analizde FRF (Frekans Yanıt Fonksiyonu) matrisinin daha hızlı oluşturulmasını sağlar; üç ayrı tek eksenli sensör yerleştirme ihtiyacını ortadan kaldırır. YMC triaxial modelleri: 143A, 145A (IEPE genel amaç), 146A (yüksek hassasiyet), 242A, 243A (PE genel amaç), 245A (yüksek sıcaklık), 183A (MEMS).

YMC İvmeölçer Çeşitleri

YMC Serisi ivmeölçer ailesi, dokuz farklı uygulama kategorisine özel sensör serisiyle geniş bir yelpaze sunar. Her kategori; belirli bir ölçüm koşulu, ortam gereksinimi veya uygulama tipiyle eşleşecek biçimde tasarlanmıştır.

Genel Amaç İvmeölçer

Yapısal test, titreşim kontrolü, modal analiz ve mekanik ekipman incelemesi gibi geniş kapsamlı uygulamalar için tasarlanmış PE ve IEPE çıkışlı piezoelektrik sensör ailesidir. 10 pC/g'dan 1.200 pC/g'a (PE) ve 10 mV/g'dan 1.000 mV/g'a (IEPE) uzanan hassasiyet skalası; düşük g yapısal testten yüksek g bileşen testine kadar geniş bir yelpazede tek platform üzerinden çözüm sunar. Seramik/shear sensing tasarımı; taban gerilmesi girişimine karşı düşük duyarlılık sağlar. Tek eksenli (221A, 121A) ve üç eksenli (242A, 143A) yapı seçenekleri, tek kurulumda X-Y-Z eksenlerinin eş zamanlı ölçümüne olanak tanır. Çalışma sıcaklığı PE modellerde –54 / +150 °C, IEPE modellerde –40 / +121 °C'dir.

Tipik uygulamalar: IEC 60068-2-6 sinüs ve rastgele titreşim testi, MIL-STD-810G/H, modal analiz ve FRF ölçümü, elektrodinamik sarsıcı kontrol döngüsü, otomotiv ve havacılık bileşen doğrulama.

→ Genel Amaç İvmeölçer

Şok Darbe İvmeölçer

Yüksek genlikli ve kısa süreli ivme darbelerinin ölçümü için tasarlanmış yüksek rijitlikli piezoelektrik ivmeölçer ailesidir. Ölçüm aralığı 1.000 g'dan 100.000 g'a uzanan PE (222A, 211A) ve IEPE (121A, 111A) modeller; düşme testi, araç çarpışma testi, piroternik ve balistik analiz uygulamalarında kullanılır. 40 kHz rezonans frekansı; 10 kHz'e kadar kullanılabilir frekans bandı sağlar ve 1 ms altındaki darbe sürelerinin doğru ölçümüne olanak tanır. Titanyum gövdeli 211A ve 111A serisi; piroternik ve savunma uygulamalarında düşük ağırlık ile yüksek şok dayanımını birleştirir. Entegre kablo ve kaynak conta; darbe anındaki konnektör gevşemesi ve sinyal kesintisi riskini ortadan kaldırır.

Tipik uygulamalar: IEC 60068-2-27 darbe testi, FMVSS ve Euro NCAP araç çarpışma güvenliği, MIL-STD-810G/H askeri şok testi, ambalaj düşme testi, hava yastığı sistemi doğrulama.

→ Şok Darbe İvmeölçer

Yüksek Hassasiyet İvmeölçer

Çok küçük ivme genliklerinin (< 10 mg) ve çok düşük frekansların (< 10 Hz) ölçümü için tasarlanmış yüksek sensing katsayılı piezoelektrik sensör ailesidir. IEPE modellerde 1–10 V/g (131A serisi), PE modellerde 1.000–10.000 pC/g (232A serisi) hassasiyet değerlerine ulaşır; çözünürlük 0,005 mg rms seviyesine iner. Geniş ve ağır gövde yapısı (180–1.500 g); düşük frekanslı sensing elemanının gerekli mekanik kararlılığı sağlamasına olanak tanır. Üç eksenli 146A serisi; sismik istasyonlara ve zemin titreşim izleme ağlarına entegre edilebilir. Standart genel amaç ivmeölçer (gürültü tabanı tipik 1–5 mg rms) bu uygulamaların sinyallerini gürültünün altında bırakır; yüksek hassasiyet serisi bu boşluğu kapatır.

Tipik uygulamalar: Köprü ve büyük yapı modal analizi, deprem erken uyarı ağları, zemin ve temel titreşim izleme, DIN 4150 ve ISO 4866 yapı titreşim değerlendirmesi, jeolojik yapı araştırması.

→ Yüksek Hassasiyet İvmeölçer

Minyatür İvmeölçer

Kütlesel yükleme (mass loading) hatasının kritik olduğu küçük ve hafif test yapıları için tasarlanmış düşük ağırlıklı piezoelektrik sensör ailesidir. YMC 266A01 modeli 1,7 g ve 7,5 × 11 × 4,5 mm boyutuyla serinin en hafif modelidir; yapıştırıcı montajla devre kartı ve minyatür elektronik bileşen testinde kullanılır. PE (261A, 262A, 263A, 266A) ve IEPE (161A, 162A, 163A) tek eksenli modellerin yanı sıra üç eksenli IEPE 141A serisi; tek kurulumda X-Y-Z eksenlerini eş zamanlı ölçer ve modal analizde montaj karmaşıklığını azaltır. Seramik/shear sensing tasarımı; 12 kHz'e kadar geniş frekans aralığı ve yüksek sinyal-gürültü oranı sunar. Çalışma sıcaklığı PE modellerde –54 / +150 °C, IEPE modellerde –40 / +121 °C'dir.

Tipik uygulamalar: PCB titreşim testi, SMD/THT bileşen lehim güvenilirlik testi, küçük numune modal analizi, RTCA DO-160 ve ISO 16750 bileşen titreşim doğrulama, titreşim sarsıcısı geri besleme referansı.

→ Minyatür İvmeölçer

Endüstriyel İvmeölçer

Pompa, kompresör, motor, dişli kutusu ve türbin gibi döner makinelerin kestirimci bakım (predictive maintenance) ve sürekli titreşim izleme (condition monitoring) uygulamalarına yönelik sağlam yapılı IEPE sensör ailesidir. Lazer kaynaklı hermetic conta; nem, yağ, sıvı spreyi ve endüstriyel temizleyicilere karşı uzun vadeli sızdırmazlık güvencesi sağlar. 316L paslanmaz çelik gövde korozyona karşı dayanıklıdır; gövde izolasyonu (≥10⁸ Ω) farklı potansiyelli makine yatakları arasındaki ortak toprak parazitini önler. 0,1 mg rms çözünürlüklü 500 mV/g modeller; yatak yorulması, dengesizlik ve hizasızlık gibi erken evre arıza belirtilerini tespit edebilir. 2-pin MIL-C-5015 konnektör; endüstriyel otomasyon ve CMS altyapılarıyla doğrudan uyum sağlar.

Tipik uygulamalar: ISO 10816-3 ve ISO 20816-1 döner makine titreşim izleme, makine durumu izleme (CMS), kestirimci bakım programları, pompa ve su arıtma tesisi altyapısı, güç santrali türbin yatak izleme.

→ Endüstriyel İvmeölçer

Standart İvmeölçer

Titreşim sensörü kalibrasyonunda birincil ve ikincil referans olarak kullanılan, doğal kuvars sensing elemanlı hassas ölçüm sensörüdür. Seramik sensing elemanlı sensörlere kıyasla doğal kuvars; daha düşük uzun vadeli hassasiyet kayması (aging drift) ve daha düşük sıcaklık katsayısı sunar; kalibrasyon periyotları arasındaki referans güvenilirliği bu özelliğe dayanır. Ardışık karşılaştırma yöntemiyle (back-to-back) kalibrasyon; kalibrasyon laboratuvarları, üretim son kontrol hatları ve sertifikasyon süreçlerinde uygulanır. ±0,5% doğrusallık, 0,1 g/T manyetik duyarlılık ve taban gerilmesine karşı düşük duyarlılık; metrolojik güvenilirliği güvence altına alır. 271A01S modeli –74 / +200 °C sıcaklık aralığıyla olağandışı kalibrasyon ortamlarında da birincil referans olarak kullanılabilir.

Tipik uygulamalar: ISO 16063 titreşim sensörü kalibrasyonu, TÜRKAK akreditasyon altyapısı, üretim hattı son kontrol ve lot kabul testi, yüksek frekanslı kalibrasyon (271A02, 55 kHz rezonans).

→ Standart İvmeölçer

Yüksek Sıcaklık İvmeölçer

Standart IEPE sensörlerin çalışamadığı +121 °C üzeri ortamlarda titreşim ölçümü için tasarlanmış yük çıkışlı (PE) piezoelektrik sensör ailesidir. 2107 serisi (seramik/shear) –70 / +250 °C; 272A serisi (seramik/sıkıştırma) –55 / +482 °C çalışma aralığı sunar. Inconel alaşımlı gövdeli 272A10H ve 272A20H modelleri; +482 °C'de mekanik mukavemetini ve korozyon direncini korur. Kaynak (welded) conta; yüksek sıcaklıkta bozunan epoksi contanın yerini alır ve uzun vadeli sızdırmazlığı güvence altına alır. Üç eksenli 245A serisi; motor blok ve egzoz sistemi çok eksenli analizinde tek kurulumla X-Y-Z verisi sunar. Tüm modeller PE çıkışlıdır; yük amplifikatörü sıcak bölge dışına konumlandırılarak kullanılır.

Tipik uygulamalar: Motor kompartmanı ve egzoz manifoldu titreşim analizi, buhar türbini yatak testi, endüstriyel fırın titreşim izleme, havacılık türbojet ve turboprop motor test stand.

→ Yüksek Sıcaklık İvmeölçer

Su Geçirmez İvmeölçer

100 metreye kadar su altı derinliğinde çalışabilen, tam su geçirmez tasarımlı PE ve IEPE piezoelektrik ivmeölçer ailesidir. 316L paslanmaz çelik gövde, kaynak (welded) conta ve gövdeye kaynak yöntemiyle mühürlü entegre su geçirmez kablo; ayrı konnektör arayüzü gerektirmeden gövde sınırından itibaren tam sızdırmazlık sağlar. PE 273A serisi (10–50 pC/g) harici yük amplifikatörüyle; IEPE 173A serisi (10–500 mV/g) sabit akım kaynaklı veri toplama sistemiyle çalışır. 16–38 g gövde ağırlığı; montaj noktalarında kütlesel yükleme hatasını minimize eder. 316L paslanmaz çelik tuzlu suya karşı yüksek korozyon direnci sunar; deniz uygulamalarında uzun vadeli mekanik bütünlük güvencesi verir.

Tipik uygulamalar: Gemi makine dairesi ve pervane titreşim testi (MIL-STD-167-1A), sualtı boru hattı ve köprü kazıkları yapısal izleme, açık hava yapısal sağlık izleme (yağmur, nem), su pompası ve hidroelektrik santral ekipman izleme.

→ Su Geçirmez İvmeölçer

MEMS İvmeölçer

Piezoelektrik sensörlerin ölçemediği statik (DC) ivme ve çok düşük frekanslı titreşimlerin ölçümü için kapasitif MEMS teknolojisi tabanlı ivmeölçer ailesidir. Silisyum mikro-yapısındaki kapasitans değişimini ölçen bu sensörler; 0 Hz'e kadar frekans yanıtı sayesinde eğim ölçümü, platform dengeleme ve 1 Hz altındaki titreşim izleme uygulamalarında piezoelektrik sensörlere karşı doğal avantaj sunar. ±2 g'dan ±200 g'a uzanan geniş ölçüm aralığı skalası; araç ivme kaydından sismik izlemeye geniş bir yelpaze sunar. Hassas P-suffix modeller 0,1 mg rms çözünürlüğe kadar iner. Tek eksenli 181A, iki eksenli 182A ve üç eksenli 183A yapı seçenekleriyle tek kurulumda çok eksenli veri toplama sağlanır. 9–15 VDC basit besleme gereksinimiyle batarya beslemeli uzak nokta izleme sistemlerine uygundur.

Tipik uygulamalar: Platform ve araç eğim ölçümü, araç dinamiği ve kaza rekonstrüksiyonu, 1 Hz altı sismik ve yapısal izleme, robot kol kinematik analizi, IoT sensör ağı.

→ MEMS İvmeölçer

Uygulamaya Göre İvmeölçer Seçim Tablosu

Aşağıdaki tablo; uygulamayı ön plana alarak önerilen ivmeölçer kategorisini ve temel seçim gerekçesini özetlemektedir.

Test Sistemlerinde İvmeölçerin Rolü

İvmeölçer, çoğu dinamik test düzeneğinde bağımsız bir ürün değil, daha geniş bir test sisteminin parçasıdır. Bu sistemleri anlamak; doğru sensör seçiminin yanı sıra ilgili ekipman gereksinimlerini de netleştirir ve Veratest'in komple test sistemi sunumuna kapı açar.

Modal Analiz Sistemi

Modal analiz; bir yapının doğal frekanslarını, sönüm oranlarını ve mod şekillerini FRF (Frekans Yanıt Fonksiyonu) ölçümüne dayalı olarak belirler. Sistem üç temel bileşenden oluşur: uyarma kaynağı (modal çekiç veya sarsıcı), ölçüm sensörü (tek veya üç eksenli ivmeölçer) ve sinyal işleme birimi (DAQ / dinamik sinyal analizörü). Yapının boyutuna ve test numunesinin kütlesine bağlı olarak genel amaç veya minyatür ivmeölçer tercih edilir. Genel amaç ivmeölçer, triaxial seçenekleriyle FRF matrisinin tek noktadan toplanmasını hızlandırır.

Elektrodinamik Sarsıcı Sistemi

Elektrodinamik sarsıcıyla gerçekleştirilen sinüs, rastgele ve şok titreşim testlerinde ivmeölçer iki farklı rolde çalışır: kontrol döngüsü referans sensörü (sarsıcı tablasına monte IEPE ivmeölçer) ve test numunesi üzerindeki yanıt sensörü. Titreşim kontrolcüsü, güç amplifikatörü ve sarsıcıyla birlikte kullanılan ivmeölçer; IEC 60068 ve MIL-STD-810 kapsamındaki test hatlarının temel ölçüm elemanıdır.

Şok Test Sistemi

Düşme, darbe ve piroternik çalışma testlerinde yüksek g şok darbe ivmeölçer; kısa süreli ivme tepesini kayıt altına almak için yüksek örnekleme hızlı DAQ sistemine bağlanır. 40 kHz rezonans frekansı ve geniş g ölçüm aralığı, bu sistemlerde kritik tasarım gereksinimidir.

Yapısal Sağlık İzleme (SHM) Sistemi

Köprü, bina ve baraj gibi büyük yapıların uzun süreli izlemesinde çok sayıda yüksek hassasiyet veya su geçirmez ivmeölçer; çok kanallı DAQ altyapısına bağlanır. Bu sistemler tipik olarak sürekli kayıt, eşik tabanlı uyarı ve uzun dönem trend analizi modülleri içerir.